Engelli Raporu ile Araç Alımı ve Şartları Nelerdir?
Türkiye’de engelli araç alma şartları kapsamında, %40 ve üzeri engelli raporu olan bireyler önemli vergi avantajlarından yararlanabiliyor. Özellikle 2025 yılı için belirlenen 2 milyon 247 bin 114 TL’lik ÖTV muafiyet üst limiti, engelli bireylerin araç sahibi olma hayalini daha ulaşılabilir kılıyor.
Bununla birlikte, engelli raporu ile araç alımı sürecinde dikkat edilmesi gereken önemli kurallar bulunuyor. Örneğin, alınan araçların 5 yıl boyunca satılamaması ve motor hacminin 2800 cm³’ü geçmemesi gibi kısıtlamalar mevcut.
Bu kapsamlı rehberimizde, engelli araç alma sürecindeki tüm adımları, gerekli belgeleri ve güncel düzenlemeleri detaylı bir şekilde ele alacağız. Böylece, bu önemli süreçte sizlere yol göstermeyi amaçlıyoruz.
Engelli Araç Alma Hakkı Kimlere Verilir?
Engelli vatandaşların araç alımında sağlanan avantajlardan yararlanabilmeleri için belirli kriterleri karşılamaları gerekiyor. Özellikle yaş, vatandaşlık ve engellilik oranı gibi temel şartlar büyük önem taşıyor.
Yaş ve vatandaşlık şartları
Engelli araç alımı için öncelikle 18 yaşını doldurmuş olmak gerekiyor. Bununla birlikte, %90 ve üzeri engelli bireylerin araç alımında bazı istisnalar bulunuyor. Bu durumda, 18 yaş altındaki engelli bireyler için anne ve babanın muvafakatname vermesi yeterli oluyor.
Zihinsel engelli bireyler için ise farklı bir düzenleme söz konusu. Bu durumda, mahkeme tarafından atanmış yasal vasi aracılığıyla araç alım işlemleri gerçekleştirilebiliyor.
Engellilik oranlarına göre haklar
Engellilik oranına göre araç alma hakları şu şekilde düzenlenmiştir:
- %90 ve üzeri engelli bireyler: Engel nedeni gözetilmeksizin araç satın alabilirler. Aracı bizzat kullanma zorunlulukları yoktur ve yakınları aracılığıyla kullanım sağlanabilir.
- %40-%89 arası engelli bireyler: Bu orandaki engelli vatandaşların araç alabilmeleri için sağlık raporunda “hareket ettirici aksamda özel tertibatlı araç kullanması gerekir” ibaresinin bulunması şarttır.
Ayrıca, %90 altı engelli bireylerin H sınıfı ehliyete sahip olmaları ve araçlarında engel durumlarına uygun özel tertibat bulundurmaları zorunludur.
2025 yılı güncel düzenlemeler
2025 yılı için yapılan düzenlemelerle önemli değişiklikler getirildi. Bunlardan en önemlisi, ÖTV muafiyet üst limitinin 2.290.200 TL’ye yükseltilmesidir.
Diğer önemli düzenlemeler şunlardır:
- Yerli katkı oranı en az %40 olan araçların ilk iktisabında, 10 yılda bir defaya mahsus olmak üzere ÖTV istisnasından yararlanılabilecek.
- Araçların ilk iktisap tarihinden itibaren 5 yıl geçtikten sonra satılması veya devri mümkün.
- Satın alınan araçların motor hacmi 1.6 litreyi geçmemeli.
Önemli bir nokta olarak, %90 ve üzeri engelli vatandaşlar için araç kullanımında bazı esneklikler tanınmıştır. Bu kapsamda, araç ruhsatına kaydettirilen 3 kişiye kadar yakın akraba aracı kullanabilir. Ancak ruhsatta ismi olmayan kişilerin aracı kullanması durumunda ağır para cezaları uygulanabilir.
Bunlara ek olarak, engelli bireylerin MTV (Motorlu Taşıt Vergisi) muafiyetinden de yararlanabilmeleri için engelli raporu ve araç tescil belgelerini ibraz etmeleri yeterlidir.
Engelli Raporu Alma Süreci
Engelli sağlık kurulu raporu, engelli haklarından yararlanmak için temel belge niteliği taşıyor. Bu önemli belgeyi almak için izlenmesi gereken belirli adımlar ve başvurulması gereken kurumlar var.
Başvuru yapılacak hastaneler
Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş hastaneler, engelli sağlık kurulu raporu düzenleme yetkisine sahiptir. Başvuru yapılabilecek kurumlar şunlardır:
- Devlet hastaneleri
- Üniversite hastaneleri
- Yetkilendirilmiş özel hastaneler
Ancak önemli bir nokta, tüm hastanelerin bu yetkiye sahip olmadığıdır. Bu nedenle, başvuru öncesinde Sağlık Bakanlığı’nın güncel yetkili hastaneler listesini kontrol etmek gerekiyor.
Gerekli sağlık testleri
Engelli raporu alma süreci şu aşamalardan oluşuyor:
- MHRS üzerinden randevu alınması (ALO 182 veya MHRS mobil uygulaması aracılığıyla)
- Randevu günü hastaneye giderken götürülmesi gerekenler:
- Kimlik belgesi
- Daha önce alınmış sağlık raporları
- Engellilik durumu ile ilgili tüm tıbbi belgeler
Başvuru sırasında, hastanın engellilik durumuna göre yedi farklı uzman doktor tarafından muayene edilmesi gerekiyor. Gerekli görüldüğü takdirde, ek branş doktorları da sürece dahil edilebiliyor.
Özellikle dikkat edilmesi gereken durumlar:
- Yatağa bağımlı hastalar için evde sağlık hizmeti birimine başvurulması gerekiyor
- İşitme ve konuşma engelli bireyler için tercüman desteği sağlanıyor
- Yabancı uyruklu (Irak ve Suriye vatandaşları) başvuru sahipleri için tercüman hizmeti mevcut
Sağlık kurulu genellikle haftada bir gün toplanıyor. Kurulda öncelik sırası şu şekilde belirleniyor:
- Evde sağlık hizmeti gerektiren yatağa bağımlı hastalar
- Bebek ve çocuklar
- Tekerlekli sandalye kullanan hastalar
- İleri derece zihinsel engelli bireyler
Rapor sonuçlandıktan sonra, özel dilekçe ile başvuran hastalara telefonla bilgi veriliyor. Kurum aracılığıyla yapılan başvurularda ise raporlar doğrudan ilgili kurumlara gönderiliyor.
Ayrıca, rapor sonucuna itiraz hakkı bulunuyor. İtirazlar, raporun teslim alındığı veya e-devlet üzerinden görüldüğü tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalı. İtiraz başvurusu, ikamet edilen veya raporun alındığı İl Sağlık Müdürlüğü’ne yapılıyor.
Bunlara ek olarak, mevcut engellilik durumunda değişiklik olması veya yeni bir engel durumunun ortaya çıkması halinde, ilgili branş hekiminin onayıyla rapor yenilenebiliyor.
Araç Seçimi ve Kısıtlamalar
2025 yılında engelli araç alımında önemli değişiklikler ve yeni düzenlemeler hayata geçirildi. Bu düzenlemeler, araç seçiminden kullanım şartlarına kadar birçok alanı kapsıyor.
Motor hacmi sınırlamaları
Engelli bireylerin araç seçiminde motor hacmi konusunda belirli sınırlamalar bulunuyor. Buna göre:
- Benzinli araçlarda motor silindir hacmi 1600 cc’yi geçmemeli
- Elektrikli araçlarda motor gücü 160 kW’ı aşmamalı
Ayrıca, otomatik vitesli olmayan araçlar ve arazi araçları muafiyet kapsamı dışında tutuluyor. Özel tertibatlı araçlarda ise engelli bireyin kullanımını kolaylaştıracak donanımların bulunması zorunlu.
Fiyat limitleri
2025 yılı için belirlenen ÖTV muafiyet üst limiti önemli oranda artış gösterdi:
- 1 Ocak 2025 itibariyle ÖTV muafiyet üst limiti 2.290.293 TL olarak belirlendi
- Bu limit, vergiler dahil nihai araç fiyatını kapsıyor
- Motor silindir hacmine bağlı olarak ÖTV oranları %45 ile %225 arasında değişiyor
Bunlara ek olarak, 2025’te getirilen yeni düzenlemeyle araçların en az %40 yerlilik oranına sahip olması şartı getirildi. Bu düzenlemeyle hem engelli bireylere destek sağlanıyor hem de yerli üretim teşvik ediliyor.
Uygun araç modelleri
2025 yılı için belirlenen yerlilik şartına uygun bazı araç modelleri şunlar:
- Renault Clio
- Renault Duster
- Toyota Corolla
- Fiat Egea
2025 yılı engelli araç fiyatları marka ve modele göre değişiklik gösteriyor:
- Fiat: 490.500 TL’den başlayan fiyatlarla
- Renault: 567.013 TL’den başlayan fiyatlarla
- Hyundai: 537.731 TL’den başlayan fiyatlarla
- Volkswagen: 1.288.958 TL’den başlayan fiyatlarla
- TOGG: 762.726 TL’den başlayan fiyatlarla
Önemli bir değişiklik olarak, 2025 yılından itibaren engelli vatandaşlara ÖTV’siz olarak satılan araçların 10 yıl dolmadan satılması mümkün olmayacak. Bu süre önceki yıllara göre artış gösterdi.
Engel oranına göre uygulanan vergi avantajları da farklılık gösteriyor:
- %90 ve üzeri engelli raporuna sahip bireyler %100 ÖTV muafiyetinden yararlanıyor
- %90 altı engelli raporuna sahip bireyler %26,3 oranında indirimden faydalanıyor
Ayrıca, özel tertibat gerektiren araçlarda bazı ek şartlar aranıyor:
- Engelli bireyin araca binip inmesini kolaylaştırıcı tertibat bulunması
- Özel surette yapılmış hareket ettirici tertibat olması
Bununla birlikte, engelli bireylerin araç seçiminde dikkat etmesi gereken önemli bir nokta da aracın kullanım amacına uygunluğu. Özellikle %90’ın altında engeli olan ve aracı bizzat kullanacak bireylerin, engellerine uygun özel tertibatlı araçları tercih etmeleri gerekiyor.
Başvuru İçin Gerekli Belgeler
Engelli araç alımında başvuru sürecinin en kritik aşamalarından biri, gerekli belgelerin eksiksiz hazırlanmasıdır. Başvuru dosyasının tam ve doğru olması, sürecin hızlı ilerlemesini sağlar.
Temel evraklar
Engelli araç alımı için temel başvuru evrakları şunları içerir:
- Kimlik belgesi ve fotokopisi
- 5 adet vesikalık fotoğraf
- Özel başvuru formu
- İmzalı ve onaylı muayene belgesi
- Engelli sağlık kurulu raporu
- Engelli sürücü belgesi (aracı bizzat kullanacaklar için)
Bununla birlikte, engel durumuna göre “A” veya “B” sınıfı sürücü belgesi gerekmektedir. Ayrıca, yerleşim yeri Türkiye’de bulunan engelli bireyler için vukuatlı nüfus kayıt örneği de istenmektedir.
Özel durum belgeleri
Bazı özel durumlarda ek belgeler talep edilmektedir:
18 yaş altı engelli bireyler için:
- Vasi atanmasına ilişkin mahkeme kararı
- Ebeveyn muvafakatnamesi
Yurt dışında ikamet eden engelli bireyler için:
- İkametin Türkiye’ye nakledildiğine dair dış temsilciliklerden alınacak ikamet nakil belgesi
- Mülkiyet belgesi (yerleşim yeri naklinden önce satın alınan araç için)
Bağış yoluyla araç alımında:
- Aracın bağışlayana ait olduğunu gösteren mülkiyet belgesi
- Bağış belgesi
Yurt dışından satın alımlarda:
- Gerçek kişiden alımlarda: Taraflar arasında düzenlenen satış sözleşmesi
- Tüzel kişiden alımlarda: Fatura aslı ve Türkçe tercümesi
Belgelerin hazırlanması
Belgelerin hazırlanması sürecinde dikkat edilmesi gereken önemli noktalar bulunmaktadır:
Sağlık raporu hazırlığı:
- Raporun ehliyet için alındığı açıkça belirtilmeli
- Engel durumu ve özel tertibat gerekliliği detaylı açıklanmalı
- Raporda engellilik oranı net olarak gösterilmeli
Evrak düzeni:
- Tüm belgeler aslı veya noter onaylı olmalı
- Yabancı dildeki belgeler Türkçeye tercüme edilmeli
- Belgelerin geçerlilik süreleri kontrol edilmeli
Önemli bir husus olarak, yetkili gümrük idarelerinde her ayın ilk salı günü komisyon toplanmakta ve başvuruları değerlendirmektedir. Bu nedenle, belgelerin komisyon toplantısından önce eksiksiz hazırlanması önem taşır.
Ayrıca, el ve ayak fonksiyonlarını tamamen yitirmiş kişiler için özel bir rapor düzenlenmesi gerekmektedir. Bu raporda, kişinin rampa veya lift sistemli araç ile taşınabileceği açıkça belirtilmelidir.
Bunlara ek olarak, araca takılacak özel tertibata ilişkin fatura da başvuru dosyasına eklenmelidir. Bu belge, engelli bireyin araç kullanımı için gerekli modifikasyonların yapıldığını kanıtlar niteliktedir.
ÖTV Muafiyeti Başvurusu
ÖTV muafiyeti, engelli bireylerin araç alımında önemli bir finansal destek sağlıyor. Bu süreçte, vergi dairesi işlemleri ve hesaplama yöntemleri büyük önem taşıyor.
Vergi dairesi işlemleri
Vergi dairesine başvuru yaparken öncelikle taahhütname metninin imzalanması gerekiyor. Ayrıca, engelli bireylerin vergi muafiyetinden yararlanabilmeleri için şu adımları izlemeleri önemli:
- Tam teşekküllü devlet hastanesinden alınmış sağlık raporu
- Motorlu Araç Tescil Belgesi (özel tertibatlı araçlar için)
- Teknik Belge ve Proje Raporu
Bunlara ek olarak, vergi dairesi başvurusunda “Malul ve Engelliler Adına Kayıt ve Tescilli Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnası Bildirim Formu” doldurulması zorunludur.
Muafiyet hesaplama
2025 yılı için ÖTV muafiyet hesaplaması engellilik oranına göre farklılık gösteriyor:
- %90 ve üzeri engelli bireyler: Tam ÖTV muafiyeti sağlanıyor
- %40-%89 arası engelli bireyler: %26.3 oranında ÖTV indirimi uygulanıyor
Bununla birlikte, KDV oranı da engelli araç alımlarında %18’den %15’e düşürülüyor. Ancak, araç bedelinin vergiler dahil 2.290.200 TL’yi geçmemesi gerekiyor.
Onay süreci
Vergi dairesi onay süreci şu aşamalardan oluşuyor:
- Başvuru evraklarının teslimi
- Komisyon değerlendirmesi
- Onay belgesi düzenlenmesi
Özellikle, yetkili gümrük idarelerinde her ayın ilk salı günü komisyon toplanarak başvuruları değerlendiriyor. Komisyon kararının geçerlilik süresi düzenlendiği tarihten itibaren altı ay olarak belirleniyor.
Onay sürecinde dikkat edilmesi gereken önemli noktalar:
- Komisyon kararının oybirliği ile verilmesi gerekiyor
- Karar belgesi düzenlendikten sonra araç tertibatlandırılmış olarak gümrük idaresine sunulmalı
- Araç için düzenlenecek trafik şahadetnamesine “satılamaz/devredilemez” şerhi konuluyor
Ayrıca, ÖTV muafiyeti kapsamında alınan araçların veraset yoluyla intikalinde vergi aranmıyor. Fakat muristen mirasçılara sadece bir taşıtın intikal etmiş olması durumunda, taşıtın miras hisselerinin tek bir mirasçıya devredilmesi, devralan mirasçı açısından veraset yoluyla intikal olarak değerlendirilmiyor.
Önemli bir husus olarak, engelli bireylerin MTV (Motorlu Taşıtlar Vergisi) muafiyetinden de yararlanabilmeleri için engellilik oranına göre farklı şartlar aranıyor. %90 ve üzeri engelli bireyler özel tertibat şartı aranmadan MTV’den muaf tutulurken, %90 altı engelli bireyler için aracın engellilik durumuna uygun özel tertibata sahip olması gerekiyor.
Engelli Raporu ile Araç Alırken Dikkat Edilecekler
Engelli raporu ile araç alırken dikkat edilmesi gereken birçok önemli nokta bulunuyor. Bu süreçte, engelli bireylerin ve ailelerinin haklarını tam olarak kullanabilmeleri için bazı kritik hususları göz önünde bulundurmaları gerekiyor.
Öncelikle, engelli raporu ile araç alımında en temel şart, kişinin en az %40 oranında engelli olduğunu gösteren bir sağlık kurulu raporuna sahip olmasıdır. Bu rapor, tam teşekküllü bir devlet hastanesinden alınmalı ve imzalı, onaylı olmalıdır. Raporda, engel oranının yanı sıra “sürücü belgesi alabilir” ifadesinin bulunması da önemlidir.
Engel oranına göre sağlanan haklar farklılık gösteriyor. Örneğin, %90 ve üzeri engelli bireyler, engel durumuna bakılmaksızın araç sahibi olabilirken, %90’ın altında engelli oranına sahip olanlar yalnızca ortopedik bir engelleri varsa ve araçta gerekli düzenlemeler yapıldığında aracı kendileri kullanabilecek durumdaysa araç satın alabilirler.
Araç seçiminde dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta da motor hacmi sınırlamasıdır. 2025 yılı için belirlenen kurallara göre, engelli bireylerin alacağı araçların motor hacmi 1.6 litreyi geçmemeli. Ayrıca, araç fiyatının vergiler dahil, engelli araç limitinin altında kalması gerekiyor. 2025 yılı için bu limit 2.290.293 TL olarak belirlenmiştir.
ÖTV muafiyeti konusunda da önemli detaylar bulunuyor. %90 ve üzeri engelli raporuna sahip bireyler %100 ÖTV muafiyetinden yararlanırken, %90 altı engelli raporuna sahip bireyler %26,3 oranında indirimden faydalanıyor. Bununla birlikte, KDV oranı da engelli araç alımlarında %18’den %15’e düşürülüyor.
Araç alım sürecinde, engelli bireyin engellilik durumuna uygun özel tertibatların bulunması da önemli bir konudur. Özellikle %90’ın altında engeli olan ve aracı bizzat kullanacak bireylerin, engellerine uygun özel tertibatlı araçları tercih etmeleri gerekiyor. Bu tertibatlar, engelli bireyin araca binip inmesini kolaylaştırıcı ve hareket ettirici özellikte olmalıdır.
Engelli raporu ile araç alırken dikkat edilmesi gereken bir diğer önemli nokta da araç kullanım şartlarıdır. %90 ve üzeri engelli vatandaşlar için araç kullanımında bazı esneklikler tanınmıştır. Bu kapsamda, araç ruhsatına kaydettirilen 3 kişiye kadar yakın akraba aracı kullanabilir. Ancak ruhsatta ismi olmayan kişilerin aracı kullanması durumunda ağır para cezaları uygulanabilir.
Engelli bireylerin araç alımında yararlanabilecekleri bir diğer avantaj da MTV (Motorlu Taşıt Vergisi) muafiyetidir. Bu muafiyetten yararlanabilmek için engelli raporu ve araç tescil belgelerini ibraz etmek yeterlidir. Ancak, %90 altı engelli bireyler için aracın engellilik durumuna uygun özel tertibata sahip olması gerekiyor.
Araç alım sürecinde dikkat edilmesi gereken önemli bir husus da belgelerin eksiksiz hazırlanmasıdır. Başvuru için gerekli temel evraklar şunlardır:
- Kimlik belgesi ve fotokopisi
- 5 adet vesikalık fotoğraf
- Özel başvuru formu
- İmzalı ve onaylı muayene belgesi
- Engelli sağlık kurulu raporu
- Engelli sürücü belgesi (aracı bizzat kullanacaklar için)
Ayrıca, 18 yaş altı engelli bireyler için vasi atanmasına ilişkin mahkeme kararı ve ebeveyn muvafakatnamesi de gerekebilir.
Engelli raporu ile araç alırken dikkat edilmesi gereken bir diğer önemli nokta da raporun geçerlilik süresidir. Engelli sağlık kurulu raporunda, raporun süresiz olduğunun belirtilmesi halinde herhangi bir tarihle sınırlı olmaksızın; belirli süre içinde geçerli olduğunun belirtilmesi halinde ise, raporun süresinin bitimine altı aydan az bir süre kalmaması kaydıyla, bu süre içinde ilk iktisabı yapılacak taşıtlar bakımından söz konusu raporlara dayanılarak istisnadan yararlanılabilir.
Engelli bireylerin araç alımında dikkat etmesi gereken bir diğer önemli nokta da araç satış ve devir şartlarıdır. 2025 yılı düzenlemelerine göre, engelli vatandaşlara ÖTV’siz olarak satılan araçların 5 yıl dolmadan satılması mümkün olmayacak. Bu süre önceki yıllara göre artış gösterdi ve engelli bireylerin bu konuda dikkatli olması gerekiyor.
Ayrıca, engelli bireylerin araç alımında yararlanabilecekleri bir diğer avantaj da yerli üretim teşvikidir. 2025’te getirilen yeni düzenlemeyle araçların en az %40 yerlilik oranına sahip olması şartı getirildi. Bu düzenlemeyle hem engelli bireylere destek sağlanıyor hem de yerli üretim teşvik ediliyor.
Son olarak, engelli bireylerin araç alımında dikkat etmesi gereken önemli bir nokta da araç seçimidir. 2025 yılı için belirlenen yerlilik şartına uygun bazı araç modelleri arasında Renault Clio, Renault Duster, Toyota Corolla ve Fiat Egea bulunuyor. Bu araçların fiyatları marka ve modele göre değişiklik gösteriyor ve engelli bireylerin bütçelerine ve ihtiyaçlarına en uygun aracı seçmeleri önem taşıyor.
Engelli raporu ile araç alırken tüm bu noktalara dikkat edilmesi, sürecin sorunsuz ilerlemesini ve engelli bireylerin haklarından tam olarak yararlanabilmelerini sağlayacaktır. Ayrıca, bu süreçte herhangi bir sorunla karşılaşılması durumunda, ilgili kurumlara başvurulması ve gerekli yasal hakların kullanılması da unutulmamalıdır.
